Της Ιωάννας Θεοδωρακοπούλου
Το μεγαλύτερο άγχος μιας μητέρας είναι η στιγμή που θα πρέπει να αποχωριστεί το μωρό της για να επιστρέψει στη δουλειά και συνήθως κάπου τότε, αρκετές νέες μητέρες προσπαθούν να ξαναβρούν τα πατήματά τους στην καθημερινότητα με τις υποχρεώσεις και δραστηριότητες που είχαν προ εγκυμοσύνης ή την απόκτηση του παιδιού τους. Οι μητέρες που θηλάζουν προβληματίζονται σοβαρά για το αν θα μπορέσουν να οργανώσουν το χρόνο τους, αν θα μπορέσουν να αντλήσουν και αν θα έχουν αρκετό γάλα, αν θα μπορέσουν να είναι «καλές» μητέρες. Πολλές ανησυχίες ενοχής που υπογραμμίζονται από το άγχος τους αν η απουσία τους από το σπίτι θα επηρεάσει την σχέση τους με το παιδί τους.
Ο θηλασμός είναι πολύ σημαντικός για την υγεία του μωρού αλλά και για την νέα μητέρα. Λόγω του ότι αφορά τα μωρά αλλά και το γυναικείο σώμα, ξυπνάει έντονα και διαφορετικά συναισθήματα στην νέα μητέρα και το περιβάλλον της. Σίγουρα εμπεριέχει ένα πρακτικό μέρος αλλά οι ανάγκες και τα συναισθήματα της θηλάζουσας μητέρας πρέπει να γίνονται σεβαστά καθώς αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του.
Είναι σημαντικό να αναφέρω ότι η στάση και οι γνώσεις της μητέρας περί θηλασμού επηρεάζουν σημαντικά την διαδικασία. Η βιβλιογραφία λέει ότι οι εργαζόμενες μητέρες με θετική στάση για τον θηλασμό συνδέονται με μεγαλύτερες περιόδους θηλασμού και έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες επιτυχίας της διαδικασίας (θηλασμός, άντληση, φύλαξη, παροχή). Για μια θετική στάση, απαραίτητη είναι η υποστήριξη και η ορθή πληροφόρηση από το ιατρικό προσωπικό αλλά και από το άμεσο οικογενειακό περιβάλλον, κάτι που συμβάλλει καθοριστικά στην πρόληψη συναισθημάτων ανεπάρκειας και ενοχής. Τόσο η ενδογενής ( σύντροφος και οικογένεια) όσο και η εξωγενής υποστήριξη (φίλοι, εργοδότης, ιατροί) είναι βασικές για τις μαμάδες ώστε να ξεπεράσουν τις δυσκολίες προκειμένου να πετύχουν συνέχιση του θηλασμού. Οι εργοδότες παίζουν σημαντικό ρόλο στην παροχή υποστηρικτικού συστήματος και δραστηριότητες στον εργασιακό χώρο για τις μητέρες να αντλήσουν και φυλάξουν μητρικό γάλα.
Η ορθή ενημέρωση είναι απαραίτητη γιατί η άντληση έρχεται με το δικό της σύνολο οδηγιών και πρακτικών και οι παραδοσιακές τοποθετήσεις συχνά δημιουργούν το ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα. Είναι αυτές που συχνά ωθούν τις γυναίκες στη λογική των δύο επιλογών….των δύο άκρων…ή θηλάζεις με τον παραδοσιακό τρόπο ή δίνεις φόρμουλα. Και εδώ θέλω να σταθώ ιδιαιτέρως γιατί το στρες και η επιλόχειος κατάθλιψη μπορεί να είναι δύο καταστάσεις που θα επιβαρύνουν την παραγωγή, άντληση αλλά και την ποιότητα του μητρικού γάλακτος. Το σώμα μας αντιδρά στο στρες ακόμα κι αν δεν το συνειδητοποιούμε. Η βιβλιογραφία επισημαίνει τον αντίκτυπο του ψυχοκοινωνικού στρες τόσο στην παραγωγή όσο και στην ποιότητα του μητρικού γάλακτος.
Δεν θα αναφερθώ στους λόγους για τους οποίους η άντληση όταν δεν είναι εφικτός ο θηλασμός, είναι το χρυσό κλειδί τόσο για το μωρό (από μερικές ημέρες μέχρι και τα πρώτα έτη) όσο και για την νέα μητέρα διότι είναι γνωστοί και πολύ σημαντικοί – σε πρακτικό και συναισθηματικό επίπεδο – για να τους αγνοούμε. Ο ρόλος μου είναι να επισημάνω την ψυχολογική παράμετρο που μπορεί να μας ωθήσει εκτός θηλασμού ή άντλησης ή και εκτός θηλασμού λόγω μη σωστής πληροφόρησης περί άντλησης.
Είναι αρκετές οι γυναίκες όμως που καταφέρνουν να οργανωθούν και είναι αυτές που αναφέρουν ότι η άντληση εν μέσω εργασιακού ωραρίου ή μες στην ημέρα εν μέσω δραστηριοτήτων, τους προκαλεί μια αίσθηση επιτυχίας, πληρότητας κάθε ημέρα. Τιμώντας την ικανότητα του σώματος να παράγει γάλα στιγμές που δεν θα ήθελαν η δουλειά – ή η κανονική ζωή – να έρχεται σε σύγκρουση με κάτι τόσο σημαντικό για τις ίδιες και το παιδί τους. Παρατηρούν ότι είναι αποδοτικότερες όχι μόνο στην εργασία τους αλλά και σε κάθε επιπλέον δραστηριότητα καταφέρουν να εντάξουν στην ημέρα τους, και ότι η ποσότητα του γάλακτος που αντλούν είναι μεγαλύτερη.
Από τις μεγαλύτερες δυσκολίες για αρκετές μητέρες είναι η ιδέα να καταφέρουν να επιστρέψουν ήρεμες, συγκεντρωμένες και ικανές και πάλι. Το άγχος να τα καταφέρουν με την άντληση μπορεί να τις κάνει να απομονωθούν. Συχνά μας λένε πόσο πολύ τις κυριεύει το άγχος, με μεγάλο αντίκτυπο στην εργασιακή τους επίδοση αλλά και το αντίστροφο. Όταν οι ημέρες είναι πολύ απαιτητικές, απαιτούν από τον εαυτό τους η άντληση να έχει το δικό της χωρόχρονο. Η απαίτηση από μόνη της μπορεί να προκαλέσει επιπλέον στρες και ενοχές καθώς η ιδέα ότι προσπαθώ να καλύψω «οικογενειακά ζητήματα» ενώ είμαι στην δουλειά μου είναι από μόνη της επιβαρυντική. Είναι αρκετές οι γυναίκες όμως που καταφέρνουν να οργανωθούν και είναι αυτές που αναφέρουν ότι η άντληση εν μέσω εργασιακού ωραρίου ή μες στην ημέρα εν μέσω δραστηριοτήτων, τους προκαλεί μια αίσθηση επιτυχίας, πληρότητας κάθε ημέρα. Τιμώντας την ικανότητα του σώματος να παράγει γάλα στιγμές που δεν θα ήθελαν η δουλειά – ή η κανονική ζωή – να έρχεται σε σύγκρουση με κάτι τόσο σημαντικό για τις ίδιες και το παιδί τους. Παρατηρούν ότι είναι αποδοτικότερες όχι μόνο στην εργασία τους αλλά και σε κάθε επιπλέον δραστηριότητα καταφέρουν να εντάξουν στην ημέρα τους, και ότι η ποσότητα του γάλακτος που αντλούν είναι μεγαλύτερη. Όταν όμως αισθάνονται ότι η άντληση παρεμβαίνει στη δουλειά, πιέζονται πολύ συναισθηματικά. Αυτό μεταφράζεται σε λιγότερη πρόοδο στη δουλειά στους στόχους της ημέρας, και λιγότερη παραγωγή γάλακτος ενώ ήταν στη δουλειά. Το συμπέρασμα είναι ότι όταν οι γυναίκες νοιώθουν καλά με την επιλογή να συνεχίσουν τον θηλασμό τους, οργανώνουν καλύτερα την ημέρα τους χωρίς ενοχές, και ενημερώνονται σωστά για τις επιλογές τους.
Το αποτέλεσμα είναι ότι αισθάνονται καλύτερα για όλα όσα κατάφεραν μες στην ημέρα και επιστρέφουν στο σπίτι γνωρίζοντας ότι έχουν το μητρικό γάλα που θέλουν για να ταΐσουν το παιδί τους, διατηρούν την παραγωγή για απευθείας θηλασμό, βοηθούν τον μπαμπά να ταΐσει κι εκείνος μητρικό γάλα, ενισχύουν την τράπεζα γάλακτος και κάποιες συμβάλλουν και σε δωρεά του μητρικού γάλακτός τους στο μωρό κάποιας μητέρας που δεν είχε αυτή τη δυνατότητα.
Με την αποφασιστικότητα και την συνειδητή επιλογή ένταξης του θηλασμού στην κανονική ζωή, οι πρακτικές δυσκολίες της άντλησης – και με την σημαντική συνεισφορά της τεχνολογίας – ξεπερνιόνται τόσο ώστε να μπορεί η κάθε μητέρα να δει ξεκάθαρα τα οφέλη της όλης – όχι βολικής – αλλά πολύ ωφέλιμης για όλους διαδικασίας.
Ο θηλασμός προσφέρει ένα σπουδαίο ξεκίνημα στο παιδί μας. Είναι όμως προσωπική επιλογή και αν γίνεται με απόλυτη συνειδητότητα και ορθή ενημέρωση, μπορεί να συνδυαστεί με την επιστροφή στην εργασία αλλά κυρίως με τη ζωή που η κάθε γυναίκα αξίζει να έχει χωρίς ενοχές.
Ιωάννα Θεοδωρακοπούλου
PsyD, MSc, Συμβουλευτικός ψυχολόγος – ψυχοθεραπεύτρια / Σύμβουλος Υπογονιμότητας
